در حدود 250 ق.م اشک که رهبری قبیله بود با تصرف ایالت پارتادا سلسله پارتی اشکانیان را بنا نمود . این سلسله متصرفات خود را در جانب غرب تا تیگریز گسترش داد و در سال 150 ق.م مقر خود را تیسفون در مقابل سلوکیه در سمت راست رود دجله بنا نمود . بدین ترتیب فرهنگ ایرانی یونانی در مواجهه با هم قرار گرفتند و فرهنگ و هنر تلفیقی یونانی – ایرانی را پدید آوردند . با انقراض سلوکیان و ورود رومیان این وضعیت تا سال 226 م که اردشیر اول قیام کرد و سلسله اشکانیان را برچید و سلسله جدید پادشاهی ساسانی را بنیان نهاد ادامه یافت.
اقوامی که سلسله اشکانیان را بنا نمودند قوم پارت بودند که چادر نشین بوده و چادرها را به صورت دایره وار بنا میکردند بنا بر این نقشه های دایره ای شکل یکی از ویژگی های شهرسازی آنها بوده است . از جمله شهر هایی که در دوران اشکانیان به این صورت بنا شده و یا تغییر وضعیت دادند میتوان مرو ، تیسفون ، الحضر یا هترا ، فیروزآباد را نام برد .
آثار برجسته های اشکانی
1. کاخ پارتی آسور ساخته شده از خشت خام و اجر.کاربرد آجر از هزاره سوم ق.م در بابل معمول بود و بعد از آن نیز در کاخهای ساسانی به کار رفت
2. کاخ هترا (الحضر ) : متشکل از دو دیوار بزرگ مجاور هم با درگاهی عظیم در وسط و دو درگاه کوچکتر در کنار آن با معبدی با طاق گهواره ای در پشت یکی از ایوان ها که در این بنا برای اولین بار با صورتکهایی به شکل چهره انسان روبرو میشویم . این شیوه تمام رخ نمایی به جهت ابهت بخشیدن به صاحب تمثال انجام میشود .
3. نقش برجسته گروه سه نفری از ایزد بانوان :وجود تصویر زن در بناهای این دوره به روشنی تاثیر هنر یونانی را آشکار میسازد . زیرا تصاویر زنان در نقوش برجسته دوره هخامنشی دیده نمیشود .
4. معبد کنگاور : در عصر باستان کنکور بار نام داشت . این بنا بازمانده پرستشگاهیست که به سبک یونانی آرایش یافته است و متشکل از یک تالار مرکزی و حیاط وسیعی است که مطابق با نقشه یونانی کار شده است . و بنای معبد فاقد هر گونه نقش برجسته و تزیینات دیگر است .
معماری اشکانی:
معماری این دوره از نظر ساختمان سازی خیلی معمول و متعارف بود و چنین به نظر میرسد که اشکانیان تنها یک نوع سقف را میشناختند و آنهم سقف های استوانه ای بود و البته به خاطر ابهت بیشتر ساختمان از ایوان که اختراع پیشینیان بود نیز در ساخت بنا استفاده میکردند. در معماری اشکانی دو شیوه ساختمان سازی رایج بود ، یک نوع دنباله معماری هخامنشی محسوب میشد و عبارت از ساخت بناهایی با حیاط مرکزی است و نوع دیگر خانه های ایوان دار است که به تدریج تا سه ایوان افزایش مییابد و ایوان جلوی بنا بزرگتر از دو ایوان دیگر است . این معماری بعدها در دوره معماری اسلامی و در بنای کاروانسراها و مساجد به کار گرفته شده و بعد ها این هنر به بین النهرین نیز راه یافت .
هنر گچ بری دوره اشکانی: در گچ بری های دوره اشکانی تاثیر هنر یونانی را میتوان دید . بهترین آثار و گچ بری دوره اشکانی را میتوان آثار تزیینی روی دیوارهای کشف شده درمناطق زیر یافت:
1. آسور
2. اوروک در عراق
3. کوه خواجه
از آنجا که ملات گچ به سهولت بر دیوار کشیده میشد و به سرعت خود را میگرفت و سفت میشد هنرمند گچ بر به سرعت و سهولت میتوانست سطوح وسیعی را با نقش و نگار ها ی زنجیره ای و تکرار شونده بپوشاند . رواج این نقوش تکرار شونده را برخی مرتبط با نقوش مشابهی میدانند که در بافته های ایلیاتی پارتیان چادرنشین مشاهده میشود .
هنر صنایع دستی دوره اشکانیان : صنایع دستی کوچک در این دوره بر خلاف دوره هخامنشی ترقی کرد و عاملی مهم در تجارت با بنادر سوریه و فینقیه محسوب گردید. از جمله کالاهای صادراتی در این دوره بافته های پارچه ای مزین به نقشها و تصاویر اقتباص شده از اساطیر یونانی که برخی از آنها با پولک های نقره و نخ های زری و نقوش زرین تزیین شده بودند .
از دیگر هنر ها حجاری ها و مجسمه های کوچک ساخته شده از گل پخته یا مجسمه های مفرغی یا از جنس عاج میباشد که از دیگر اثار باقی مانده محسوب میشود . در نقش روی سکه های این دوره حتی به جزئیات ناچیز هم توجه شده است . یکی دیگر از ویژگی های هنر پارتیان توجه زیاد به چهره پردازی است